TỔ CHỨC DẠY HỌC DỰ ÁN MỘT SỐ KIẾN THỨC VỂ ĐIỆN VẬT LÝ LỚP 9 THCS VÀ NHỮNG KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM THU ĐƯỢC
ThS. Cao Thị Sông Hương
Khoa Vật lý - ĐH Đồng Tháp
Tóm tắt: Báo cáo trình bày quá trình tổ chức dạy học dự án (DHDA) một số kiến thức trong chương Điện học – Vật lý 9 THCS - nhằm phát huy tính tự lực, năng động, sáng tạo cũng như phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác làm việc, năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn của học sinh (HS). Bên cạnh đó báo cáo tập trung phân tích và đánh giá hiệu quả sư phạm của tiến trình dạy học thông qua kết quả thu được từ thực nghiệm sư phạm.
Đặt vấn đề
Điện có rất nhiều ứng dụng trong đời sống và kỹ thuật, vì thế các kiến thức trong chương Điện học – Vật lý 9 THCS – rất phù hợp để tổ chức cho HS vận dụng kiến thức vào thực tế, liên hệ giữa học với hành, phối hợp lý thuyết với thực tiễn. DHDA chú trọng việc vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn, các vấn đề mang tính thời sự. Qua đó phát huy tính tự lực, năng động, sáng tạo trong việc thực hiện các hành động học tập mang tính phức hợp, nâng cao năng lực cộng tác làm việc, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, tạo hứng thú học tập cho HS. Với nhận định trên chúng tôi đã tổ chức DHDA một số các kiến thức trong chương điện học và đã thu được một số kết quả khả quan.
Tổ chức tình huống vấn đề trong DHDA
Tình huống vấn đề (THVĐ) trong dạy học nói chung và DHDA nói riêng là tình huống mà trong đó nảy sinh vấn đề cần nghiên cứu. THVĐ luôn tiềm ẩn vấn đề (mâu thuẫn nhận thức), chứa đựng các điều kiện đã cho và mục đích cần đạt được, đồng thời phải gây chú ý và hứng thú cho người học. Trong DHDA HS phải thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có thể vượt khỏi phạm vi tiết học nhằm giải quyết những vấn đề xuất phát từ các tình huống thực tiễn. Vì thế cần tổ chức THVĐ thật sinh động, hấp dẫn gần gũi với thực tế, tạo động lực mạnh mẽ giúp người học vượt qua những trở ngại trong quá trình thực hiện dự án. Sử dụng video clip và phim hoạt hình để diễn đạt THVĐ gần gũi với thực tế là rất thích hợp. Nó không những chuyển tải tốt nội dung tình huống, thu hút được sự chú ý của người học mà còn huy động được đa giác quan của HS, đặc biệt đối với HS THCS.
Trong DHDA cần xây dựng tình huống vấn đề phù hợp với chủ đề dự án mà GV mong muốn HS thực hiện. Đồng thời tình huống phải mang tính thực tiễn, kích thích hứng thú của HS để họ tự lực tham gia giải quyết vấn đề với quyết tâm cao nhất.
Chúng tôi đã thực hiện được 8 clip và 2 phim hoạt hình (sử dụng phần mềm Powerpoint) có nội dung liên quan đến các vấn đề sử dụng điện, an toàn và tiết kiệm điện nhằm tổ chức cho HS thực hiện 10 dự án tương ứng.








3.Tổ chức hoạt động dạy học
Các giai đoạn trong DHDA

Giai đoạn 1: Giáo viên cho HS xem clip về tình huống thực tiễn. Yêu cầu HS xác định vấn đề cần giải quyết trong tình huống, mỗi tình huống tương ứng với một vấn đề.
Giai đoạn 2: Khi xác định được vấn đề cần giải quyết, HS lựa chọn chủ đề cho dự án, xác định mục tiêu dự án. GV xác nhận chủ đề dự án.
Giai đoạn 3: HS thảo luận nhóm để xây dựng kế hoạch thực hiện dự án, lập thời gian biểu, xác định địa điểm thực hiện, phân công lao động. GV kiểm tra tính khả thi của kế hoạch để sự có định hướng kịp thời.
Giai đoạn 4: HS làm việc cá nhân và nhóm như kế hoạch đã vạch ra, thiết kế sản phẩm, tập dượt chuẩn bị cho buổi giới thiệu sản phẩm. GV theo dõi tiến độ thực hiện dự án và cố vấn khi được yêu cầu.

Giai đoạn 5: HS báo cáo tổng kết dự án và giới thiệu sản phẩm trước tập thể lớp và khách dự. GV trong vai khách dự.
Giai đoạn 6: HS tham gia đánh giá dự án qua ba hình thức: đánh giá hợp tác, đánh giá đồng đẳng và tự đánh giá. GV đánh giá quá trình thực hiện và kết quả dự án.
Đợt dự án được tích hợp vào chương trình dạy học tự chọn dưới hình thức chuyên đề bám sát (CĐBS). Mục tiêu của CĐBS là ôn tập, củng cố, hệ thống hóa, khắc sâu kiến thức, kỹ năng (không bổ sung kiến thức nâng cao mới) và thời lượng cho CĐBS là